AI ilə kontent istehsalı: insan yaradıcılığı bitirmi?

Son illərdə ChatGPT, Midjourney və Claude kimi alətlərin ortaya çıxması yaradıcı sənaye nümayəndələrini – yazarları, rəssamları və dizaynerləri – ciddi bir sual qarşısında qoydu: "Bizə hələ də ehtiyac varmı?". Bir düyməyə basmaqla saniyələr içində məqalə yazan, şeir bəstələyən və ya rəsm çəkən süni intellekt, ilk baxışda insan yaradıcılığını təhdid edən rəqib kimi görünür. Lakin dərindən analiz etdikdə görürük ki, baş verən proses yaradıcılığın sonu deyil, onun transformasiyasıdır.

Yaradıcılığın Yeni Forması: Hibrid Model

Süni intellekt insanı əvəz etmir, əksinə, onu "super-yaradıcı"ya çevirir. Hazırda uğurlu kontent istehsalı hibrid modelə əsaslanır:

• İdeya Generatoru və "Boş Səhifə" Sindromu: Yaradıcı insanların ən böyük qorxusu olan "writer’s block" (tıxanıqlıq) artıq problem deyil. AI sizə saniyələr içində 10 fərqli mövzu başlığı, eskiz ideyası və ya struktur təklif edə bilir.
• Texniki İcra və Sürət: Qrammatik səhvlərin düzəldilməsi, mətnin SEO üçün optimallaşdırılması və ya videonun montaj edilməsi kimi vaxt aparan texniki işləri AI öz üzərinə götürür. İnsan isə enerjisini strategiyaya və hekayəyə sərf edir.
• Fərdiləşdirmə: AI böyük verilənləri analiz edərək, hansı kontentin hansı auditoriya üçün daha maraqlı olacağını proqnozlaşdırır. Bu, yaradıcılığı "kor-təbii" prosesdən çıxarıb, hədəfli bir işə çevirir.

İnsan Faktoru Niyə Əvəzolunmazdır?

Süni intellekt nə qədər güclü olsa da, onun hələ də keçə bilmədiyi "qırmızı xətlər" var. İnsan yaradıcılığını unikal edən amillər bunlardır:

• Emosional Zəka və Empatiya: AI duyğuları təqlid edə bilər, amma hiss edə bilməz. Oxucunun qəlbinə toxunan, onu ağladan və ya güldürən dərin hekayələri hələ ki, yalnız insan yaza bilir.
• Həyat Təcrübəsi: Süni intellekt internetdəki məlumatlarla məhdudlaşır. İnsan isə yaşadığı ağrıları, sevincləri və unikal təcrübələri sənətə çevirir. "Ruh" dediyimiz element məhz budur.
• Mədəni Nüanslar və Yumor: AI bəzən yerli zarafatları, söz oyunlarını və ya mədəni incəlikləri (məsələn, Azərbaycan mentalitetinə xas olan sarkazmı) tam tuta bilmir və nəticədə "robotic" mətnlər ortaya çıxır.

Statistikalar: Bazar Nə Deyir?

Rəqəmlər göstərir ki, bizneslər AI-ni rəqib kimi yox, alət kimi görürlər:

• İstifadə Faizi: Qlobal marketinq agentliklərinin 73%-i artıq kontent istehsalında AI alətlərindən istifadə edir.
• Məhsuldarlıq: AI istifadə edən yazarlar və dizaynerlər tapşırıqları orta hesabla 50% daha sürətli yerinə yetirirlər.
• İstehlakçı Seçimi: Sorğulara görə, insanların 60%-i hələ də tamamilə AI tərəfindən yazılmış mətnlərdəki "ruhsuzluğu" hiss edir və insan toxunuşu olan kontentə üstünlük verir.

Təkamül Xronologiyası: Rəqibdən Tərəfdaşa

Yaradıcı sənayenin süni intellektlə münasibəti qısa müddətdə kəskin dəyişib:

• 2022-2023 (Şok və İnkar): "Süni intellekt işimizi əlimizdən alacaq" qorxusu. Rəssamların və yazarların kütləvi etirazları.
• 2024 (Kəşf və Adaptasiya): İnsanlar "promt mühəndisliyi"ni öyrənməyə başladılar. Anladılar ki, düzgün əmr verildikdə AI möhtəşəm nəticələr yaradır.
• 2025+ (Simbioz): Artıq "AI yoxsa İnsan?" sualı yoxdur. "AI dəstəkli İnsan" modeli standart halına gəlir.

Azərbaycanda Vəziyyət və Tətbiq

Ölkəmizdə kontent bazarı da bu qlobal dalğadan təsirlənir.

Birincisi, Dil Baryerinin Aşılması: Əvvəllər AI Azərbaycan dilində qeyri-təbii cümlələr qururdusa, GPT-4o və yerli modellərin inkişafı ilə bu problem aradan qalxır. Yerli kopirayterlər artıq mətnlərin skeletini AI-yə yazdırıb, üzərində bədii redaktə edirlər.

İkincisi, SMM və Vizual Həllər: Bakıdakı rəqəmsal agentliklər Midjourney və DALL-E vasitəsilə reklam posterlərini daha sürətli və orijinal hazırlayırlar. Bu, xüsusilə kiçik büdcəli startaplar üçün böyük imkanlar yaradır – bahalı fotosessiyalar əvəzinə AI vizualları istifadə olunur.

Lakin, yerli auditoriya hələ də səmimiyyəti sevir. Tamamilə AI tərəfindən idarə olunan sosial media səhifələri, canlı insan ünsiyyəti qədər etibar qazana bilmir.

Süni intellekt yaradıcılığı bitirmir, əksinə, orta səviyyəli işləri avtomatlaşdıraraq əsl istedadın parlamasına şərait yaradır. Gələcək, AI-dən qorxanların yox, onu öz "fırçasına" və ya "qələminə" çevirənlərin olacaq. Yaradıcılıq artıq təkcə sıfırdan yaratmaq deyil, həm də mövcud alətləri düzgün idarə etmək sənətidir.